זכרונות פֿון אַן אונטערבאַן־פּאַסאַזשיר

דערצויגן ווערן אין דער שטאָט ניו־יאָרק, בײַ אַ ספּעציעלן וואָס האָט נישט פֿאַרמאָגט קיין אויטאָ, האָט מען אַ גרויסן טייל פֿון אַ לעבעדיקער „אויסגעלעבט“ אויף דער אונטערבאַן („סאָבוויי“). דער פֿאָרווערטס וועג־כּלל מיט דער אַרויס־שטאָט פֿון „מעטער־שטערט“, מוז איך מודה זיין, אַז מײַנע יאָרן דער אונטערבאַן האָבן זיכער געהאָלפֿן צו טאָרטן ביי מיר דאָס געפֿיל. פֿון אַן עכטן ניו־יאָרקער.

אין עלטער פֿון 11 יאָר, למשל, זײַנען איך און 10־יאָריקע שװעסטערס, גיטל, װאָך, נאָך די קלאַסן, געפֿאָרן מיט דער אונטערבאַן סטאַנציעס צו אונדזערע פּיאַנע־קציעס. װאָס איז דער חידוש, פֿרעגט איר? איר קענט זיך אױסמאָלן, אַז צװײ אומשולדיקע מעגליכקײטן, טראָגנדיק קלײדלעך און צעפּלעך, זאָלן פֿאָרן פֿאָרן, אָן קיין שום לײַטונג פֿון אַ דערוואַקסענעם — אויף דער אונטערבאַן? איך — נישט. פֿונדעסטוועגן מיין איך, אַז דאָס האָט זיך געטאָן אַ געוויסן נישט־באַוווּסטזיניקן קוראַזש, וואָס איז היינט די קינדער, וואָס חוץ זיי זייַנע פֿירן זיך פֿון זיי פֿון אָרט. צווייטן.

איך האָב ליב געהאט צו לייענען די רעקלאַמעס אין וואַגאָן. איך אַרייַנטרעטן, למשל, די שפּילן וועגן דעם יערלעך און קונקורס, “מיס סווייס”. אין אַ וואָך פֿאַרן קאָנקורס, איז יעדן וואַגאָן גאנג אַ בילד פֿון די זעקס וואָכן פֿינאַליסטקעס. פֿלעגן גיטלען איבערלייענען איך מיט אַן אַנדערן ביאָגראַפֿיעס — בדרך־כּלל, סטודענטקעס, סעקרעטאַרשעס, זינגערינס, און טענצערינס — און דיסקוטירן מיט איר, ווער ס׳וואלט געדריקט אין די „אונטערערדישע קרוין“. איך פֿלעג זיך פֿרעגן מאָל חידושן, ווי אַזוי איינע מיט אַ גרויסער נאָז אָדער געדיכטע ברעמען וואָס איר טאָן אַזוי, אַז איר זאָלט זיך באַצירן פֿון דער ניו־יאָרקער. באַן־סיסטעם.

איך האָב זיך אויך ליב מײַנעלע שפּאַנישע זאַצן אויפֿן אונטערבאַן. אי ן יעד ן װאגא ן אי ז געגאנגן א שװער ע אי ן ענגליש ן או ן אויפ ן פאל : ״די רעלס ן פו ן דע ר אונטערב ן זײנע ן געפערלעך . נישט קיין. וואַרט אויף די אינסטרוקציעס פֿון די קאָנדוקטאָרן אָדער דער פּאָליציי“. גיטל און איך האָב זיך אויסגעלערנט אויסנווייניק די שפּאַנישע ריידן, און זיי האָבן חזרט אַזוי פילפילע, ביז די ווער עס יז זיך אויף אינגעווענדט פון דער צונג ווי ביי אמתע. פּוערטאָ־ריקאַנער. און געניסן צו ניץ געקומען: האָבן מיר געשטאַנען ווי עס האָט געזאָגט, און מען האָט מיר געזאָגט אמתע שפּאַניש־רעדער, האָבּן מיר אויסגעשאָסן די שפּאַנישע שורות מיט אַזאַ טראַסק, אַז אַ מיר האבן נישט געקאנט האבן געפעלט, מיר האבן זיך געקאנט מיט א זאפטיקער פליאטקע.

מײַנע דרײַ בנים האָבן שטאַרק ליב געהאַט צו פאָרן אויף דער אונטערבאַן. קינדװײז פֿלעגן זײ צודריקן פּנימלעך צו די װינטער, װען די באַן געפֿאָרן אין דרױסן, סײַ פֿון פֿינצטערן טונעל. יעדער עסט, יאַנקל, צוויי מאָל געפּרוווט צו פֿאַרווירקלעכן זיינס חלום: צופאָרן, אַ טאָג פון איין טאָג, אויף דיין ליין פֿון דער גאַנצער סיסטעם, פֿון דער #1 ביז דער #7; פֿון דער אַ־אָן ביז דער ז. (מע דאַרף האָבן אַ מאַמאַטישן קאָפּ דאָס אויסצופֿלאָנטערן.) נאָך פּאָוקקינג יאַנקל באַוויזן צו פֿאָרן אויף אַלע ליניעס… אַחוץ איינדער. נישט חידושן, אַז ביי דער היים איז שוין יאָרן לאַנג שוין אין אַ פֿירהאנג מיט אַ היסטאָריש נאָטיץ פֿון דער אונטערבאַן.

היינט האב איך א הנאה הנאה צו פארן אויף דער אונטערבאן מיט מיין אייניק. ווי אזוי עס האט קיינמאל געפעלט אפאר טאטעס, ווי אזוי זיי זענען אויך דא פון ווינדאו און קאמענטירן ארום וואס ליט פארבײַ. ווער עס יז? זיי וועלן זיי אויך מיט דער צייט זיך אויסלערנען די פערן און אותיות פון יעדער איינציגע ציילן און דער ענטהאלט פון וואנדלט ווערן אין עכטע ניו־יאָרקער.